Concurrentiebeding in jouw arbeidscontract: wanneer is het geldig?

Een concurrentiebeding staat in één op drie arbeidscontracten, vaak als standaardclausule. Werkgevers nemen het op uit voorzorg, maar daarmee is het niet automatisch geldig. Veel werknemers weten niet dat een rechter een concurrentiebeding geheel of gedeeltelijk kan schorsen of vernietigen.

Wat is een concurrentiebeding?

Een concurrentiebeding (ook wel non-concurrentiebeding of relatiebeding) verbiedt je om na het einde van je dienstverband bij een concurrent te werken of als zelfstandige soortgelijk werk te doen. Het is geregeld in artikel 7:653 BW.

Een relatiebeding is een verwante vorm: daarmee mag je geen contact opnemen met klanten of relaties van je vorige werkgever. De regels zijn vrijwel gelijk.

Wanneer is een concurrentiebeding geldig?

Schriftelijk overeengekomen

Een concurrentiebeding is alleen geldig als je het schriftelijk hebt afgesproken en je meerderjarig was bij het tekenen. Mondelinge afspraken tellen niet.

Tijdelijk contract: altijd schriftelijke motivering verplicht

Heb jij een contract voor bepaalde tijd? Dan mag een concurrentiebeding alleen worden opgenomen als de werkgever in het contract schriftelijk motiveert welke zwaarwegende bedrijfs- of dienstbelangen het beding noodzakelijk maken. Staat die motivering er niet in, dan is het beding nietig: het bestaat juridisch gezien niet.

Vast contract: motivering is nu nog niet verplicht

Bij een contract voor onbepaalde tijd is een schriftelijke motivering op dit moment nog niet wettelijk vereist. Maar ook bij een vast contract kan een rechter het beding vernietigen als jij als werknemer onbillijk wordt benadeeld in verhouding tot het belang van de werkgever (art. 7:653 lid 3 BW).

Wat kan de rechter doen?

Als jij van mening bent dat het concurrentiebeding te zwaar weegt, kun je de rechter vragen om:

• Het beding geheel te vernietigen
• Het beding gedeeltelijk te beperken, bijvoorbeeld in duur of geografisch gebied
• Het beding te schorsen in een kort geding, zodat jij alvast kunt beginnen bij je nieuwe werkgever terwijl de zaak loopt

Bij een kort geding beoordeelt de rechter snel of het aannemelijk is dat het beding ongeldig of buitenproportioneel is. De rechter kan dan een voorlopige maatregel treffen.

Belemmert het beding je ernstig?

Als het concurrentiebeding je in belangrijke mate belemmert om ander werk te vinden, kan de rechter bepalen dat de werkgever voor de duur van de beperking een vergoeding aan jou betaalt (art. 7:653 lid 5 BW). De rechter stelt de hoogte naar billijkheid vast op basis van de omstandigheden: er is geen vast bedrag en de vergoeding is niet automatisch.

Let op: het vaste vergoedingsmodel van 50% van het maandloon per maand dat het beding wordt ingeroepen, komt uit het nieuwe wetsvoorstel en geldt nu nog niet.

Factoren die rechters meewegen

Rechters kijken bij de beoordeling onder andere naar:

• Hoe lang het beding loopt en hoe breed het geografisch of functioneel is
• Of jij toegang had tot vertrouwelijke bedrijfsinformatie of klantrelaties
• Of jouw carrièremogelijkheden ernstig worden beperkt
• Of de werkgever een aantoonbaar belang heeft bij handhaving

Een standaardbeding dat zonder nadenken in elk contract wordt opgenomen, haalt het in de praktijk vaak niet bij de rechter.

Wat verandert er met het nieuwe wetsvoorstel?

Het kabinet wil het concurrentiebeding aanscherpen. De plannen zijn in maart 2024 in internetconsultatie gegaan en worden op het moment van schrijven nog verder uitgewerkt. De beoogde wijzigingen:

• Maximale duur van één jaar
• Werkgevers moeten bij alle contracten schriftelijk motiveren welk zwaarwegend belang het beding rechtvaardigt (nu alleen verplicht bij tijdelijke contracten)
• Het geografische gebied waarvoor het beding geldt moet schriftelijk worden vermeld
• Als de werkgever het beding handhaaft, moet hij een verplichte vergoeding van 50% van het maandloon per maand betalen aan de werknemer
• Er wordt onderzocht of een verbod moet gelden voor werknemers met een salaris onder 1,5 keer modaal

Een concrete ingangsdatum is op het moment van schrijven nog niet vastgesteld.

Veelgestelde vragen

Mijn contract heeft een concurrentiebeding voor onbepaalde tijd en heel Nederland. Mag dat? Het mag worden opgenomen, maar een rechter kan het beperken als het te ruim is in verhouding tot jouw belang. Een landelijk en tijdsonbeperkt beding wordt in de praktijk zelden volledig gehandhaafd.

Mijn tijdelijk contract heeft een concurrentiebeding, maar zonder motivering. Is dat geldig? Nee. Zonder schriftelijke motivering van het zwaarwegende bedrijfsbelang is het beding bij een tijdelijk contract nietig. Je kunt dit laten toetsen door een rechter of het Juridisch Loket.

Kan ik alvast bij een nieuwe werkgever beginnen terwijl ik de zaak aanvecht? Dat kan via een kort geding. Je vraagt de rechter om het beding voorlopig te schorsen. Als de rechter het aannemelijk acht dat het beding ongeldig of buitenproportioneel is, kan hij dat toestaan.

Mijn werkgever bedreigt mij met een boete als ik het beding schend. Hoe hoog kan die zijn? Arbeidscontracten mogen een boetebeding bevatten, maar de rechter kan een te hoge boete matigen. Een boete per overtreding is alleen toegestaan als dat uitdrukkelijk in het contract staat.

Juridische bronnen

• Wat is een concurrentiebeding? (Rijksoverheid)
• Internetconsultatie wetsvoorstel aanscherping concurrentiebeding (Rijksoverheid)
• Kabinet legt concurrentiebeding aan banden (Rijksoverheid)

---

Dit artikel is bedoeld als algemene informatie en geen juridisch advies. Voor specifieke situaties kun je terecht bij het Juridisch Loket, je vakbond of een arbeidsrechtjurist.